ประโยนช์ของผักผลไม้มีเยอะมากมาย นะค่ะ  แต่ละชนิดก็แตกต่างกันไป  ถ้าเป็นดิฉันละก็ผักพื้นบ้านเลยค่ะ  อย่างเช่น (ความรู้นิสหนึ่ง) คนเอเซียให้ความสำคัญ กับรสชาติของอาหารเป็นอย่างยิ่ง เพราะ รสชาติของอาหารจะสะท้อนถึง คุณลักษณะเฉพาะของอาหาร ที่มีต่อร่างกาย ดังนั้น ผักพื้นบ้านสามารถจำแนกเป็น 8 รสชาติ ดังนี้
1. รสฝาด ฝาดสมาน ปิดธาตุ หากรับประทานมากไป ทำให้มีอาการฝืดคอ ท้องอืด ท้องผูก
2.รสหวาน ซึมซาบไปตามเนื้อ ทำให้ชุ่มชื่น บำรุงกำลัง หากรับประทานมากไป ทำให้ลมกำเริบ ง่วงนอน เกียจคร้าน
3. รสขม แก้โลหิตเป็นพิษ ดีพิการ เพ้อคลั่ง หากรับประทานมากเกินไป ทำให้กำลังตก อ่อนเพลีย
4.รสเมาเบื่อ แก้พิษ ฆ่าพยาธิผิวหนัง
5.รสเผ็ดร้อน แก้โรคกองลม ลมจุกเสียด ปวดท้อง ลมแน่น ลมป่อง หากรับประทานมากเกินไป ทำให้เกิดอาการอ่อนเพลีย และเผ็ดร้อน
6. รสมัน แก้เส้นเอ็นพิการ ปวดเสียว ขัดยอก กระตุก
7. รสหอมเย็น แก้ลม หน้ามืดตาลาย ลมวิงเวียน บำรุงหัวใจ
8. รสเค็ม สรรพคุณซึมซาบไปตามผิวหนัง ประดง ชา คัน เจริญอาหาร หากรับประทานมากเกินไป ทำให้ท้องอืด แสดงแผลร้อนใน
ผักพื้นบ้านจะมีลักษณะ รสชาติ กลิ่น ที่มีความเฉพาะเจาะจง ผักแต่ละชนิด จึงมีรสชาติหนึ่งเด่น พร้อมทั้งมีรสชาติอื่นแทรก มักจะไม่มีรสเดียว ดังนี้ การจำแนกจึงสามารถบอกได้ในแง่รสชาติหลัก ของผักพื้นบ้าน ทรัพยากรธรรมชาติที่มีคุณค่ายิ่ง สำหรับคนไทย ค่ะ

*สะเดา  -  ขอบอกว่าขมสุดยอดเลย คุณประโยนช์ มีเบต้าแคโรทีนสูง   บำรุงสายตา  แก้พิษโลหิต กำเดา แก้ริดสีดวงในลำคอ คันเหมือนมีตัวไต่อยู่   บำรุงธาตุ ขับลม ใช้เป็นอาหารผักได้ดี  เสริมระบบภูมิคุ้มกันทำให้นอนหลับ ค่ะ (รสชาติขมนะค่ะ)

*สะเดามาเล – รสชาติคือกันกับยอดบักกอกเด้อค่ะ กลิ่นคือผักสะเดา กินกับลาบแซ่บลืมโลกเลยละคร่า

*ผักชีลาว  ทางอีสานนิยมนำไปทำแกงอ๋อม (ใช้ทำทั้งต้นเหมือนต้นหอม) จะทำให้แกงอ๋อมมีกลิ่นหอม ประโยนช์ของเค้าคือ แก้บวม แก้เหน็บชา ขับเหงื่อ เมล็ด ทำให้ผายลมและเรอ แก้หอบ บำรุงปอด แก้ไอ แก้ลมที่ทำให้สะอึก แก้ลมวิงเวียน แก้อาเจียน ผล ขับลม แก้ไอ แก้หอบหืด และแก้คลื่นไส้อาเจียน ใบ มีผลดีต่อกระเพาะ ม้าม และตับ มีวิตามินเอ ช่วยการทำงานของกระเพาะค่ะ

*ใบแมงลัก เป็นผักที่มีกลิ่นหอม แถวบ้านชอบใส่ แกงปลา หมกปลา เอาใบมาใส่ในแกงเลียง หรือกินสด ๆ คู่กับขนมจีนน้ำยา แถวอีสานจะมีไว้ติดครัวเลยประโยชน์ ช่วยขับเหงื่อ ขับลมในลำไส้ แก้วิงเวียน แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ หรือจะนำใบแมงลักมาต้มกับน้ำ ดื่มเป็นประจำก็จะช่วยรักษาโรคเกี่ยวกับลำไส้หรือ โรคทางเดินอาหารได้ด้วย และใบแมงลักยังให้สารเบต้าแคโรทีนและแคลเซียม ซึ่งเป็นสารที่มีประโยชน์ต่อร่างกายด้วย

*ผักเม็ก - ผักเม็กมีรสฝาดปนเปรี้ยวนิดๆ ยอดสีขาวจะอร่อยกว่ายอดสีแดง ทางอีสานนิยมทานกันมาก ทางยาสมุนไพร คือ น้ำมันจากใบ มีกลิ่นคล้ายการบูร เรียกว่า “น้ำมันเขียว” ใช้นวดแก้เคล็ด เมื่อย ปวดบวม แก้หมัด  เหา  ชุบสำลีอุดฟันแก้ปวดฟัน  กินเป็นยาขับเสมหะ แก้หลอดลมอักเสบ ขับลม ถ้ากินมากจะเป็นยาขับพยาธิ ส่วนที่ใช้เป็นอาหาร ใบอ่อน ยอดอ่อน รับประทานเป็นผักสดกับ ป่นปลา  ลาบ  ใช้ทานกับขนมจีน เป็นต้น นอกจากนี้ยังนำมาปรุงเรียกว่า ซุบผักเม็ก (สุดยอดความแซ่บจ้า) ได้ด้วยจ้า

*ต้นหอม – สรรพคุณและประโยชน์ของต้นหอม สามารถช่วยรักษาโรคได้หลายชนิดเลยทีเดียว  ขับเหงื่อ แก้อักเสบบวมแดง ป้องกันโรคหวัดเย็น ปวดศีรษะ คัดจมูก ฝีหนองบวมปวด รักษาอาการฟกช้ำเนื่องจากถูกตี รักษาอาการปวดท้องเนื่องจากความเย็น ปัสสาวะ อุจจาระขัด บิด เป็นยาบำรุงไต บำรุงสายตา เสริมสมรรถภาพทางเพศ กระจายเลือดคั่ง ขับพยาธิ รักษาอาการเลือดกำเดาไหล ทำให้ร่างกายอบอุ่น เพิ่มอุณหภูมิร่างกาย บำรุงสมอง ขับพยาธิเข็มหมุด เด็กท้องอืด ท้องเฟ้อ อาหารไม่ย่อย กระตุ้นให้หลั่งน้ำนม เพิ่มน้ำนม จมูกอักเสบ พยาธิตัวกลมในเด็ก คุณค่าอาหาร : ต้นหอมสด 100 กรัม ให้พลังงาน 32 กิโลแคลอรี ประกอบด้วย โซเดียม 16 มิลลิกรัม คาร์โบไฮเดรต 7.3 กรัม เส้นใย 2.6 กรัม น้ำตาล 2.3 กรัม โปรตีน 1.8 กรัม โพแทสเซียม 276 มิลลิกรัม  เลยทีเดียว

* หอมเป-ใบเลื่อย-ผักชีฝรั่ง   บ้านเราเรียกหอมเป หอมเปเค้าจะเป็นพระเอกในประเภทต้มยำจ้า มีคุณค่าทางอาหารมาก นำไปกินใบสด ประเภท ลาบ ก้อย ป่น ซุบหน่อไม้ ส่วนคุณค่าทางยา จะได้วิตามินหลายชนิด เช่น วิตามิน ซี, บี 1, บี 2, ไนอาซีน และเบต้า-แคโรทีน ซึ่งเป็นสารเริ่มต้นของการสร้างวิตามินเอ มีสารคลอโรฟิลล์สูง มีน้ำมันหอมระเหยจ้าสรรพคุณ ทาง ยาใช้เป็นยาแก้ท้องอืด ใช้ดับกลิ่นปากได้ดี เพราะมีสารคลอโรฟิลล์ นอกจากนี้ ยังมีสารต้านมะเร็ง ทำให้สารก่อมะเร็งในยาสูบไม่ออกฤทธิ์อีักด้วย

* มะรุม – มะรุม เป็นพืชสมุนไพรที่มีสรรพคุณในหลายด้าน เช่น ราก จะมีรสเผ็ด หวาน ขม แก้อาการบวม บำรุงไฟธาตุ เปลือก จะมีรสร้อน ช่วยขับลม ใบ ช่วยแก้เลือดออกตามไรฟัน แก้อักเสบ ดอก ช่วยบำรุงร่างกาย ขับปัสสาวะ ขับน้ำตา ฝัก รสหวาน แก้ไข้หรือลดไข้ เป็นต้น
มะรุมเป็นพืชมหัศจรรย์ มีคุณค่าทางโภชนาการสูงสุด กล่าวถึงในคัมภีร์ใบเบิ้ลว่าเป็นพืชที่รักษาทุกโรค
นอกจากนี้ มะรุมมีธาตุอาหารปริมาณสูงเป็นพิเศษที่ช่วยป้องกันโรค นั่นคือ
วิตามินเอ-บำรุงสายตามีมากกว่าแครอต 3 เท่า　วิตามินซี-ช่วยป้องกันหวัด 7 เท่าของส้ม　แคลเซียม- บำรุงกระดูกเกิน 3 เท่าของนมสด　โพแทสเซียม – บำรุงสมองและระบบประสาท 3 เท่าของกล้วย　น้ำมันสกัดจากเมล็ดมะรุม มีองค์ประกอบคล้ายน้ำมันมะกอกดีต่อสุขภาพอย่างยิ่งค่ะ

* เห็ดนางฟ้า -  เชื่อว่ าสามารถป้องกั นโร คหวัดช่วยการไหลเวียนของเลือดและโรคกระเพาะ

*มะยม* -มะยม หรือ PHYLLANTHUS ACIDUS LINN. SKEELS. อยู่ในวงศ์ EUPHORBIACEAE มี สรรพคุณเฉพาะ ใบ เป็นส่วนประกอบ ยาเขียว กินดับพิษร้อน ถอนพิษไข้ แก้ไข้ตัวร้อน ไข้หัวต่างๆ เปลือกต้น แก้ไข้ทับระดู ระดูทับไข้ ต้มน้ำ ดื่มแก้ไข้ เพื่อโลหิต ต้มอาบ แก้ผดผื่นคัน ราก แก้โรคผิวหนัง เม็ดผื่นคัน ประดง แก้น้ำเหลืองเสีย ผล กัดเสมหะ แก้ไอ บำรุงโลหิต ระบายท้อง ตำรวมกับพริกไทยพอกแก้ปวดกล้ามเนื้อ ปวดหลังเด็ดขาดนัก ทางอาหาร ผลอ่อนรับประทานเป็นผักสดจิ้มน้ำพริก ลาบ ใส่แกงเลียง ผลแก่ ปรุงเป็นส้มตำแทนมะละกอ จิ้มเกลือพริกป่น ทำแช่อิ่ม ดอง ทำน้ำมะยม ทำแยม และมะยมหวาน นิยมรับประทานกันแพร่หลาย

* ชะอม  – ชะอมใบอ่อนมีรสจืดกลิ่นฉุนช่วยลดความร้อนในร่างกาย ขับลม แก้ท้องเฟ้อ   ยอดชะอมใบอ่อนมีรสจืดกลิ่นฉุน  นำไปใส่แกงหน่อไม่  (ขอบอกว่าสุดยอด)  หรือว่าจะนำไปลวกจิ้มน้ำพริกก็โอ นะค่ะ  เดี๋ยววันหน้าจะนำเมนูมาฝากนะค่ะ

* มะเขือยาว  *  เมณูของเค้ามากมายหลากหลายมากเลย เช่น ผัด ขอยกตัวอย่างเด็ดๆ ผัดใส่หมู ผัดใส่ไข่  ย่างแล้วมาทำยำมะเขือยาวได้ทานแล้วจะลืมมะเขือไม่ลงเลย  เมณูของเค้าเล่าไม่หมดเลยล่ะ นอกเหนือจากความอร่อยแล้ว สรรพคุณเค้า ก็ไม่เบาเลย ผลมะเขือยาว มีโปรตีนและแคลเซียมสูง รับประทานเป็นประจำช่วยรักษาหลอดเลือดและหัวใจให้เป็นปกติ  ป้องกันโรคความดันโลหิตสูง เสริมความจำ ลดอาการบวม ขับปัสสาวะ ถอนพิษไข้  เสริมการทำงานของสมอง

ผักคาดหัวแหวน  สรรพคุณ เป็นยาแก้พิษงู ปวดฟัน ปวดศีรษะ ไข้คอตีบ เป็นยาแก้ร้อนใน ผักชนิดนี้จะเกิดตาม คันนา ค่ะ แถวอีสานเค้านิยมใส่ในแกงอ่อม หรือลวกทานกับน้ำพริก อร่อยอย่างบอกใครเลยละค่ะ(ทานแล้วมันเหมือนจะคันลิ้นเล็กนะค่ะ)

* ยอดมะระขี้นก (ผักไซ่) * เป็นยาขับพยาธิ ลดน้ำตาลในเลือด ช่วยเจริญอาหาร  ยอดมะระขี้นกประกอบด้วยวิตามินA วิตามินบี 2 วิตามินC และฟอสฟอรัส  ถ้านำมาลวก  แล้วทานกับน้ำพริกปลาป่น ซุบหน่อไม้นะ แล้วจะลืมไม่ลงเลย (สำหรับท่านที่ชอบทานผักที่รสชาติออกรสขมนะค่ะ)

* มะเขือขึ่น *- บักเขือขึ่นบ้านเฮาเดี๋ยวสิเอาสรรพคุณมาฝากเด้อจ้า

* ถั่ว* – ถั่วบ้านเฮา ที่เอาไว้ตำ คนกาฬสินธุ์ เพิ่นเอาของกินบ้านเฮามาขายอยู่ ซ.นาราธิวาส30 พระราม3 สนใจไปหาซื้อใด๋เด้อเพิ่นมาทุกวันเสาร์จ้า

*บวบ*- บวบ มีคุณค่าทางโภชนาการคือ ประกอบด้วย คาร์โบไฮเดรต โปรตีน แคลเซียมฟอสฟอรัส เหล็ก วิตามินเอ วิตามินบี 1 บี 2 ไนอาซิน และวิตามินซี ในผลของบวบเหลี่ยม จะมีน้ำ 95.4% และน้ำตาล 3% และมีสารอีลาสทิน elastein ทำให้ถ่าย และมีสารซาโปนิน saponin 　คุณค่าอาหารในส่วนที่รับประทานได้ 100 กรัมประกอบด้วย พลังงาน 18 กิโลแคลอรี น้ำ 95.4 กรัม โปรตีน 0.7 กรัม ไขมัน 0.2 กรัม คาร์โบไฮเดรต 3.3 กรัม แคลเซียม 5 มิลลิกรัม ฟอสฟอรัส 24 มิลลิกรัม เหล็ก 0.7 มิลลิกรัม วิตามินเอ 5 ไมโครกรัม และวิตามินซี 15 มิลลิกรัม ใบบวบเหลี่ยมใช้ต้มดื่ม ขับปัสสาวะ แก้ปัสสาวะเป็นเลือด ขับเสมหะ ถอนพิษไข้ แก้ริดสีดวงทวาร ถอนพิษแมลงกัดต่อย แก้คัน ผลบวบบำรุงร่างกาย ลดไข้ แก้ร้อนใน ระบายท้อง ขับเสมหะทำให้ชุ่มคอ รากใช้ต้มดื่มแก้อาการบวมน้ำ ระบายท้อง

* สะระเหน่*

สรรพคุณ ที่บอกเล่าไม่หมดเลยละค่ะ
สะระแหน่ มีฤทธิ์เย็นรสเผ็ด น้ำมันสาระแหน่ช่วยขจัดลมร้อน ใช้เป็นยาดับร้อน ถอนพิษไข้ ขับลม ขับเหงื่อ รักษาอาการหวัดลมร้อน ใช้ผสมยาหรือยาอมเพื่อให้เย็นชุ่มคอ
มักนำใบสะระแหน่มาบดแล้วทาลงบนผิวหนังจะทำให้ผิวหนังชุ่มชื่นอีกทั้งยังช่วยไล่ยุง นอกจากนี้ยังใช้ทำยาผสมลงไปในชาสมุนไพรหรือคั้นน้ำมาผสมลงในเครื่องดื่ม สะระแหน่ยังสามารถนำไปทำเป็นยาปฏิชีวนะและยังใช้เป็นตัวขับไล่อนุมูลอิสระออกจากร่างกาย อีกทั้งยังใช้เป็นยาเย็นและใช้เป็นยาคลายความเครียด และมีงานวิจัยอย่างน้อยชิ้นหนึ่งระบุว่ามันช่วยคลายความกดดันของกล้ามเนื้ออันมาจากความเหนื่อยล้าและความเครียด สะระแหน่ยังใช้ไปทำน้ำมันหอมระเหยเพื่อใช้ในการทำสุคนธบำบัด อีกทั้งยังใช้เป็นยารักษาโรคเกี่ยวกับต่อมไทรอยด์
1. รักษาอาการปวดศรีษะ ปวดฟัน เจ็บคอ เจ็บปาก เจ็บลิ้น โดยดื่มน้ำต้มใบสะระแหน่ 5 กรัม กับน้ำ 1 ถ้วย ผสมเกลือเล็กน้อย วันละ 2 ครั้ง
2. รักษาอาการบิดท้องร่วง อุจจาระเป็นเลือด โดยนำใบสะระแหน่ต้มดื่มแต่น้ำ
3. แก้พิษแมลงสัตว์กัดต่อย โดยตำใบสะระแหน่ให้ละเอียด พอกบริเวณที่โดนกัด
4. ช่วยห้ามเลือดกำเดาได้ โดยใช้สำลีชุบน้ำที่คั้นจากใบสะระแหน่ หยอดที่รูจมูก
5. รักษาอาการปวดหู โดยนำน้ำคั้นจากใบสะระแหน่หยอดหู จะช่วยบรรเทาอาการปวดได้ดี
6. รักษาอาการหน้ามือตาลาย โดยรับประทานน้ำต้มใบสะระแหน่และขิงสด ก็ได้นะค่ะ